W jaki sposób VPK dostosowuje projektowanie opakowań i materiały do wymagań PPWR, takich jak możliwość recyklingu cele dotyczące zawartości materiałów wtórnych oraz minimalizacja opakowań?
PPWR
Nowe Rozporządzenie w sprawie Opakowań i Odpadów Opakowaniowych (PPWR) ma na celu zmniejszenie rosnącej ilości odpadów opakowaniowych oraz zapobieganie ich dalszemu wzrostowi do 2030 roku. Weszło w życie 11 lutego 2025 roku, a będzie obowiązywać powszechnie od 12 sierpnia 2026 roku, z dłuższymi okresami przejściowymi dotyczącymi niektórych wymagań.
Dotyczy wszystkich uczestników rynku, od producentów, dostawców i importerów po dystrybutorów i dostawców usług realizacji zamówień. Zgodnie z aktualnym rozumieniem FEFCO, firmy produkujące opakowania tekturowe zazwyczaj są uznawane albo za producentów (B2C, czyli sprzedaż internetowa do klientów końcowych), albo za dostawców (wszystkie standardowe zakłady produkujące tekturę falistą: B2B). Wymagania dotyczące raportowania w PPWR są znacznie wyższe dla producentów (głównie naszych klientów: marek, detalistów, handlarzy, itd.) niż dla dostawców (standardowych zakładów produkujących opakowania tekturowe). Aby dokładnie określić specyficzne obowiązki, które obowiązują, każda firma musi ocenić swoją rolę w łańcuchu dostaw i skonsultować się z działami operacyjnymi i prawnymi.
PPWR to obszerne rozporządzenie, a streszczenie ma na celu uchwycenie najistotniejszych kwestii, które mają wpływ na relację między VPK a jego klientami. Najważniejsze kamienie milowe to rok 2026, dotyczący PFAS, metali ciężkich (HM) i bisfenoli; rok 2027, kiedy wymagane będzie przestrzeganie zasad Odpowiedzialności Producenta za Rozszerzoną Odpowiedzialność (EPR); oraz rok 2028, kiedy obowiązywać będzie zgodność z wymaganiami dotyczącymi etykietowania opakowań. W ramach tych kamieni milowych Komisja oczekuje, że producenci opakowań podejmą większe wysiłki na rzecz redukcji opakowań i recyklingu.
Mikroplstik w PPWR:
- VPK przeprowadziło odpowiednią analizę w całym swoim łańcuchu dostaw i procesach produkcyjnych. W wyniku tej analizy, tylko niektóre tusze (dokładniej: dodatki) używane w procesie drukowania opakowań tekturowych mogą zawierać mikroplastiki. W związku z tym, VPK poprosiło wszystkich swoich dostawców tuszy o przestrzeganie wymagań PPWR, a w rezultacie mikroplastiki w tuszach/dodatkach zostaną zastąpione ekododatkami zgodnymi z PPWR. VPK osiągnie zgodność z tym celem do października 2026 roku.
Spełnienie wymogów zgodności:
- Docelowa data została ustalona na sierpień 2026 r., a obowiązek ten spoczywa na podmiocie pakującym (firmie wykorzystującej opakowania: marki, handel detaliczny, dystrybutorzy itd.). Oznacza to, że ten podmiot musi spełnić wymagania „Dokumentu Zgodności”, który powinien być przygotowany dla każdego materiału. Jednak nie ustalono jeszcze definicji tego, co dokładnie należy rozumieć przez „materiał”. W zakresie treści „Dokumentu Zgodności”, PPWR odwołuje się do Załącznika 7. PPWR nie rozróżnia opakowań pierwotnych, wtórnych i trzeciorzędnych, dlatego należy uwzględnić wszystkie rodzaje opakowań. VPK chce wspierać swoich klientów (którzy zgodnie z PPWR są głównie podmiotami napełniającymi) w opracowaniu Dokumentu Zgodności. W związku z tym rozpoczęto weryfikację, jakie dane należy uwzględnić oraz zapewnienie możliwości ich pozyskiwania w celu przekazania podmiotom pakującym.
- Zakończenie prac planowane jest na drugi kwartał 2026 roku.
Jakie środki stosuje VPK, aby zapewnić zgodność z ograniczeniami dotyczącymi substancji niebezpiecznych w opakowaniach, w tym metali ciężkich oraz substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS)?
Metale ciężkie i PFAS
W zakresie metali ciężkich (HM):
- Należy rozważyć w jaki sposób metale ciężkie mogą być dodawane w procesie produkcji oraz jaki jest poziom metali ciężkich obecnych w produktach VPK. VPK nie dodaje celowo metali ciężkich w swoim procesie. Ponadto obecnie przeprowadzany jest szereg testów.
Papier, jako główny składnik opakowania z tektury falistej, został poddany analizie w VPK Paper pod kątem zawartości metali ciężkich. Wyniki wykazały zgodność z przepisami europejskimi. Organizacja FEFCO przeprowadziła podobne badania na opakowaniach z tektury falistej i uzyskała takie same rezultaty.
Niemniej jednak – w ramach UE – poszczególne kraje mogą wprowadzać bardziej rygorystyczne limity i/lub odmienne metody pomiaru. W związku z tym prowadzone są badania próbek opakowań z tektury falistej w celu potwierdzenia zgodności.
W zakresie substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS):
- PFAS to powszechnie używany skrót określający złożoną grupę syntetycznych substancji chemicznych, często nazywanych „wiecznymi chemikaliami”. PFAS stanowią istotny obszar uwagi w ramach PPWR, dlatego należy podchodzić do tego zagadnienia ze szczególną ostrożnością.
- Ograniczenia dotyczące PFAS mają zastosowanie wyłącznie do materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością (FCM). Jednak ponieważ FCM definiuje się jako „materiały mające bezpośredni kontakt fizyczny z żywnością lub kontakt pośredni poprzez fazę gazową”, większość naszych opakowań do żywności mieści się w tym zakresie.
- Początkowo Komisja (w ramach PPWR) określiła maksymalne progi dla poszczególnych kategorii PFAS (25 ppb, 250 ppb oraz 50 ppm w zależności od rodzaju PFAS), jednak ze względu na dużą liczbę typów PFAS jest to skomplikowane.
Po drugie, Komisja (w ramach PPWR) nie określiła sposobu pomiaru PFAS.
W konsekwencji utrudnia to producentom określenie, w jaki sposób ich poziom PFAS spełnia wymagania PPWR. Dlatego Komisja zatwierdziła propozycję metody badawczej opracowanej przez RISE, ale formalna walidacja i publikacja są nadal w toku.
- VPK nie dodaje celowo PFAS w procesie produkcji papieru ani opakowań z tektury falistej. Dostawcy VPK potwierdzili stosowanie tego samego podejścia. W odniesieniu do bisfenolu A i B obowiązuje taka sama zasada – nie są one celowo dodawane w procesie produkcyjnym.
- VPK przeprowadza co dwa lata analizy PFAS dla wybranych kategorii we współpracy z laboratorium Eurofins posiadającym certyfikaty ISO (17025 i 22000). Wyniki na przestrzeni czasu wykazują stabilne wartości poniżej progów określonych w PPWR, a nowe badania są realizowane w IV kwartale 2025 r.
W jaki sposób VPK przygotowuje się do spełnienia obowiązków w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR) wynikających z PPWR oraz powiązanych krajowych systemów, w tym w zakresie raportowania danych?
Rozszerzona odpowiedzialność producenta
W zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta:
- Rozszerzona odpowiedzialność producenta (EPR) polega na tym, że producenci ponoszą pełną odpowiedzialność finansową i organizacyjną za gospodarowanie odpadami opakowaniowymi, obejmuje to koszty takie jak zbiórka, sortowanie i recykling. PPWR wprowadza opłaty zróżnicowane ekologicznie (eco-modulation) w zależności od możliwości recyklingu oraz wymaga od producentów rejestracji i raportowania szczegółowych danych w każdym państwie członkowskim. Przepisy zaczną obowiązywać od sierpnia 2026 r., a pierwsze raportowanie będzie wymagane w sierpniu 2027 r.
- W związku z tym niektóre kraje mogą już spełniać cele EPR poprzez funkcjonowanie w ramach organizacji PRO (Producer Responsibility Organization). VPK jest członkiem takich organizacji w większości krajów, w których prowadzi działalność (m.in. Norwegia, Szwecja, Dania, Belgia, Irlandia, Niemcy, Rumunia, Włochy, Węgry, Niderlandy itd.). Rząd Danii zdecydował o utworzeniu odrębnego systemu w celu spełnienia wymogów EPR, do którego VPK Denmark się dostosowało. VPK osiągnie zgodność z tym wymogiem do sierpnia 2026 roku.
- Standardowe zakłady produkujące opakowania z tektury falistej będą zobowiązane jedynie do raportowania danych EPR do organizacji PRO w odniesieniu do materiałów opakowaniowych wykorzystywanych do „pakowania” własnych produktów: palety, taśmy spinające, folie, przekładki dolne i górne, warstwy pośrednie oraz opaski wiążące. Raportowanie to musi być prowadzone w każdym państwie członkowskim UE, a odpowiedzialność zależy od następujących scenariuszy:
- Jeżeli producent znajduje się w tym samym państwie członkowskim, w którym opakowanie staje się odpadem, uznaje się go za producenta i jest on odpowiedzialny za raportowanie.
- Jeżeli producent nie znajduje się w państwie członkowskim, w którym opakowanie staje się odpadem, producentem jest inna firma mająca siedzibę w tym państwie (np. dystrybutor, importer lub podmiot rozpakowujący), która przejmuje obowiązek raportowania.
- W przypadku sprzedaży internetowej do konsumenta końcowego, wprowadzenie do obrotu następuje w państwie członkowskim, w którym znajduje się użytkownik końcowy.
- Będziemy wspierać klientów poprzez dostarczanie wymaganych danych (masa, możliwość recyklingu, zawartość materiałów z recyklingu itd.).
